محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

604

تحفه خانى ( فارسى )

اين الوان از علامات رديه درين صورت شگافتن آن ضروريست و شستن به آب نمك و بايد كه اين قاعده مقرر مرعى باشد كه در مادهء صفراوى جانب تبريد قوى بايد و در مادهء دموى بجانب تجفيف . [ 216 ] مقاله در بيان اورام بلغمى و ببايد دانست كه ورم رخو بلغمى هرچند رخاوت او بيشتر است و سستى او ماده ( اوراق ) است و ازين جهت كه نفوذ اصابع درين ورم و فرورفتن آن در ورم اسرع و اسهل است اما هر ورمى كه از ماده بلغمى است و نفوذ اصبع درو اسرع و اسهل نيست بسبب آنكه مادهء او بلغم غليظ است و لون عضو وارم مثل ساير اعضاست و وجع ندارد و علاج درين مقام استفراغ بدن است از بلغم و پرهيز از . . . بلغم است و اردع درين مقام باشياى قليل البرد كه درو تجفيف باشد مثل اسفنج در سركه فروبرده كه ممزوج با بوره باشد و يا عصارهء برگ مورد و يا آب برگ عنب الثعلب از هركدام حاضر باشد در قدرى نمك و نطولات و مرخيات مثل اخثا و سرگين گاؤ و استعمال . . . باسليقون بايد كرد . [ 217 ] مقاله در بيان ورم سوداوى و ورم سوداوى منقسم مىشود بسرطان و سرطان ورم سوداوى صلب است كه اصابع را نفوذ درو نيست و حس و لمسى ادراك صلابت قويه مىكند و سرطان بحسب قرحه و عدم قرحه دو قسم و بدترين اورام و قروح سوداى سرطان است و تا زمانى كه سرطان متقرح نشده است اميد نجاتى هست و هرگاه كه متقرح شد